Chuyện thẩm định cho vay của ngân hàng: “Cách cũ” thì già yếu, “Cách mới” thì chưa ra đời

[ 3 phút đọc]

[showpodcastplayer instance=”3″]

Cách xét duyệt cho vay cũ đã chết, mà cách mới thì chưa kịp sinh ra. Nghe có vẻ triết lý, nhưng thực tế nó đang diễn tả cái thế “tiến thoái lưỡng nan” mà các ngân hàng đang gặp phải. Nói nôm na là: Cách làm cũ thì lỗi thời quá rồi, mà công nghệ mới thì chưa đủ khôn để tin tưởng hoàn toàn. Tại sao lại thế?

Cách làm cũ đã “hết thời”?

Cách cũ là kiểu: Tôi phải nộp cả xấp giấy tờ, bảng lương, hợp đồng lao động, giấy phép kinh doanh, hóa đơn sổ sách, rồi có nhân viên xuống tận nhà ngó nghiêng, rồi sếp bank mới ký duyệt. Giờ nó “chết” vì:

  • Chậm như rùa: Thời đại bây giờ cái gì cũng phải nhanh. Các app vay online ting ting trong 15 phút. Còn ngân hàng bắt chờ 3-7 ngày mới giải ngân khoản vay mấy chục đến mấy trăm triệu. Khách hàng trẻ (Gen Z) làm gì có kiên nhẫn mà chờ, họ bỏ đi chỗ khác ngay.
  • Bỏ sót người giàu “ẩn danh”: Cách cũ chỉ thích ai đi làm công ty, lương chuyển khoản đều đặn. Còn mấy bác tự kinh doanh, chạy Grab, bán hàng Shopee, hay mấy bạn YouTuber kiếm tiền tỷ mỗi tháng mà không có “Hợp đồng lao động” là ngân hàng lắc đầu: “Không đủ điều kiện”. Thế là ngân hàng mất một lượng khách đáng kể.
  • Tốn cơm tốn gạo: Vay không đến 200 triệu mà cử nhân viên đi xe máy xuống tận nhà thẩm định, rồi giấy mực, lương bổng… tính ra chi phí ăn hết cả lãi lời.
  • Dễ bị qua mặt: Giấy tờ giả, sao kê giả bây giờ làm bằng máy tính tinh vi, mắt thường hay kinh nghiệm của nhân viên nhiều khi cũng chịu chết, không soi ra được.

Cách làm mới chưa lớn khôn?

Cách mới là dùng Công nghệ (AI, Big Data), máy tính tự chấm điểm, tự duyệt vay vèo vèo. Nghe thì sang xịn mịn đấy, nhưng thực tế vẫn còn non nớt lắm:

  • Dữ liệu “rác”: Máy móc chỉ khôn khi được “ăn” dữ liệu sạch. Ở ta, dữ liệu khách hàng mỗi nơi một kiểu, lộn xộn, chưa đồng nhất. Đưa rác vào thì máy nó nhả ra kết quả rác thôi.
  • AI bị “ngáo” khi gặp biến: Máy tính học theo quá khứ. Lúc bình thường thì nó duyệt tốt. Nhưng đùng một cái gặp dịch COVID hay kinh tế khó khăn lạ thường, máy nó chưa thấy bao giờ nên không biết xử lý, một là duyệt bừa (gây nợ xấu), hai là khóa chặt không cho ai vay hết.
  • Hộp đen bí ẩn: Khi máy từ chối cho vay, khách hỏi “Tại sao?”, ngân hàng cũng… ú ớ vì thuật toán phức tạp quá không giải thích nổi. Mà khi cho vay thanh tra hỏi vì sao cũng ngồi cười thôi.
  • Chưa ai dám tin hoàn toàn: Nhân viên ngân hàng thì sợ máy tính sai mình phải chịu trách nhiệm. Nhìn mấy công ty tài chính dùng AI mà nợ xấu vẫn cao chót vót nên ai cũng rén.

Kẹt ở “ngã ba đường”

Vì cái cũ thì đã lạc hậu không còn hiệu quả, cái mới thì chưa xong, nên các ngân hàng đang rơi vào tình cảnh trớ trêu:

  • Tốn tiền gấp đôi: Vừa phải nuôi đội ngũ nhân viên làm tay chân như cũ, vừa phải chi triệu đô mua máy móc công nghệ về thử nghiệm.
  • Bình mới rượu cũ: Nhiều nơi khoe là “số hóa”, có App này nọ, nhưng thực chất chỉ là bê cái file giấy/ bảng excel lên app thôi, quy trình bên trong vẫn y chang ngày xưa.

Túm lại ngân hàng đang ở giai đoạn “tranh tối tranh sáng”. Muốn thoát khỏi cảnh này, không chỉ là chuyện mua công nghệ về lắp là xong. Cần phải có dữ liệu sạch, luật pháp rõ ràng và quan trọng là con người phải biết cách dạy cho máy móc khôn ra. Bao giờ làm được thế, thì lúc đó “phương pháp mới” mới thực sự chào đời!

Leave a Reply