[showpodcastplayer instance=”1″]
Người Soi Bóng Trên Dòng Sông
Thời Xuân Thu, ở nước Trịnh có một học giả tên Tử Du, nổi tiếng thông minh, biện luận sắc bén. Mỗi lần tranh luận trong triều, ông đều thắng. Lập luận chặt chẽ, lời nói hùng hồn, đến mức nhiều người tin rằng chỉ cần Tử Du cất tiếng, chân lý tự khắc đứng về phía ông.
Dần dần, Tử Du không còn lắng nghe ai nữa.
Một hôm, ông được mời đến giảng học cho các môn sinh trẻ. Trên đường đi, Tử Du dừng lại bên bờ sông, cúi xuống rửa tay. Nước trong đến mức phản chiếu rõ gương mặt ông. Tử Du đứng rất lâu, không phải vì ngắm cảnh, mà vì ngắm chính mình.
Ông chợt nghĩ: “Người như ta, hiểu đời, hiểu đạo, lời nói nào cũng đúng. Có gì còn phải học thêm?”
Từ hôm đó, trong các buổi giảng, Tử Du chỉ nói. Không hỏi. Không đối thoại. Không cho học trò phản biện. Ai nêu ý kiến khác đều bị ông cắt ngang bằng những lý lẽ quen thuộc. Các môn sinh dần im lặng, không phải vì hiểu sâu hơn, mà vì không còn chỗ để suy nghĩ.
Một năm sau, nước Trịnh xảy ra biến động lớn. Một chính sách mới được ban hành dựa trên đề xuất của Tử Du. Trên giấy, mọi lập luận đều hoàn hảo. Nhưng khi áp dụng, dân chúng khốn đốn, nguồn lực cạn kiệt, triều đình rối loạn.
Nhà vua gọi Tử Du vào hỏi. Ông vẫn tự tin bảo vệ quan điểm, viện dẫn sách vở, dẫn lời thánh hiền. Nhưng lần này, không ai tán thưởng. Một lão thần đứng ra nói nhẹ nhàng:
— “Ngài không sai vì thiếu trí tuệ.
Ngài sai vì đã quá say mê chính trí tuệ của mình.”
Câu nói ấy như viên đá rơi xuống mặt nước phẳng lặng. Tử Du lặng người. Lần đầu tiên sau nhiều năm, ông không phản bác.
Đêm đó, ông trở lại bờ sông cũ. Nhưng lần này, ông không cúi nhìn bóng mình nữa. Ông nhìn dòng nước đang chảy.
Từ đó, Tử Du thay đổi. Ông hỏi nhiều hơn nói. Nghe nhiều hơn giảng. Và mỗi khi thấy mình quá chắc chắn, ông tự hỏi: “Ta đang tìm sự thật — hay đang tìm sự ngưỡng mộ?”
Nghề Bank…
Trong thẩm định tín dụng, tự chiêm ngưỡng bản thân là một rủi ro ngầm nhưng rất nguy hiểm.
- tin quá mức vào kinh nghiệm cá nhân,
- cho rằng “hồ sơ này tôi nhìn là biết”,
- bỏ qua tín hiệu cảnh báo vì đã quen thắng,
- không nghe ý kiến phản biện của đồng nghiệp.
Người thẩm định không sai vì thiếu năng lực, mà sai vì quá tin vào năng lực của mình.
Dữ liệu không phản bội, nhưng cái tôi thì có.
Hệ thống cảnh báo không thừa, chỉ là ta không muốn nghe.
Một thẩm định viên trưởng thành hiểu rằng:
khi ta ngừng kiểm tra lại chính mình, rủi ro bắt đầu sinh sôi.
Ngân hàng không cần người soi bóng mình trong quyết định.
Ngân hàng cần người đủ khiêm tốn để nhìn thấy điều mình có thể đã bỏ sót.
Thoát khỏi sự tự chiêm ngưỡng bản thân — đó là lúc tư duy nghề nghiệp thật sự lớn lên.





